Çocuk, duyduğunu değil, gördüğünü öğrenir. Duyu organlarının etkisi incelendiğinde, en fazla akılda kalan öğrenmelerin, görme yolu ile gerçekleştiği bir gerçektir. Dolayısıyla çocukların da kazandığı davranışlarda, taklit ederek ya da model alarak öğrenmenin çok daha etkili olduğu görülmektedir. Eğer en fazla vakit geçirdiği kişi anne ve baba ise model olarak onlar seçilir. Baba gibi konuşmak, anne gibi ev işi yapmak ya da giyinmek oldukça önemlidir.

“Çocuğu ayna gibi düşünmek mümkündür. Aileden ve çevreden aldıklarını yansıtacaktır.”

Bebeklik döneminde annenin baktığı çocuk bütün gününü anne ile geçiriyorsa ses tonundan, mimiklere ve hareketlere kadar anneyi taklit eder. Örneğin anne gibi ev süpürmek, toz almak, yemek yapmak, televizyon izlemek gibi. Ancak yaş ilerlediğinde çocuklar kendi hemcinsi olan ebeveyni model alırlar. Kızlar anneleri gibi davranırken, erkek çocuklar ise babalarını model alıp onun gibi davranmayı tercih ederler. Baba gibi yürümeyi, oturmayı, traş olmayı, araba kullanmayı taklit etmek 3-4 yaş çocuklarında sıklıkla gözlenebilir.

Anne-babaların tavır ve davranışları, çocukların kendi oyuncak ve arkadaşlarına olan davranış biçimlerini de şekillendirir. Çocuk oyun ortamında gözlendiğinde, anne ve babanın ev içindeki tavır ve davranışlarını taklit ettiği görülebilir. Dolayısıyla kendisine nasıl davranılıyorsa, oda oyuncaklarına ve arkadaşlarına öyle davranıyordur.

Çocuklar sadece anne-babayı model almazlar. Kendilerine yakın gördüklerini bir yetişkini ya da ilgilerini çeken bir film veya masal kahramanını da model alabilirler. Bu nedenle ailelerin bu konuda da tedbirli olması, uygun olmayan programların izletilmemesi önemlidir.

Model almak, en önemli öğrenme yollarından biri olduğundan çocuğun gelişimi açısından büyük önem taşır. Anne ve babalar çocuklarında görmek istemeyip, tasvip etmedikleri davranışlardan kendileri uzak durmalıdır.

Sonuç olarak, her anne babanın çocuğunu olumsuz davranışları nedeniyle eleştirmeden, ona ceza vermeden önce dönüp kendilerine bakmaları “Ben nasıl davranıyorum, onun için iyi bir örnek oluşturuyor muyum?” sorusunu kendilerine sormaları önemlidir.

Öneriler;

  • Çocuğunuzun sizi ve etrafındakileri taklit etmesi gelişimine ait doğal bir süreçtir.
  • Çocuğunuza davranışlarınızla model olmaya çalışın. İleride çocuğunuzdan nasıl davranmasını bekliyorsanız, siz de öyle davranın. Çocuğunuzun çok erken yaşlardan itibaren sizi gözlemlediğini unutmayın.
  • Çocuğunuz sizin uygun bir davranışınızı taklit ettiğinde ona olumlu bir geribildirimde bulunun. Bazen küçük bir gülümseme de yeterli olabilir.
  • Çocuğunuz olumsuz bir davranışınızı taklit ettiğinde sert tepki göstermeyin.
  • Küçük yaşlarda çocuklar zaman zaman tehlikeli davranışları da taklit edebilir. Mesela siz mutfakta değilken çocuğunuz annesi gibi bıçakları kullanmaya çalışabilir. Bu nedenle güvenliğine dikkat etmeye çalışın. 

Uzm. Psikolog Nur Öztürk İLMAN

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.